Czym jest omniseksualizm: definicja i najważniejsze różnice

Spotkałeś się z pojęciem omniseksualizm, ale miesza Ci się ono z panseksualizmem i biseksualizmem? Z tego tekstu dowiesz się, co dokładnie oznacza ta orientacja. Przeczytasz też, jak odróżnić omniseksualność od innych form pociągu do wielu płci.

Czym jest omniseksualizm?

Omniseksualizm to orientacja psychoseksualna, w której dana osoba może odczuwać pociąg seksualny, romantyczny i emocjonalny do ludzi wszystkich płci. Przedrostek „omni” pochodzi z łaciny i oznacza „wszystko”, dlatego mówi się, że osoba omniseksualna może zakochać się w każdym, bez wykluczania jakiejkolwiek tożsamości płciowej. W praktyce oznacza to otwartość zarówno na kobiety, mężczyzn, osoby niebinarne, jak i osoby transpłciowe.

W odróżnieniu od orientacji skupionych na jednej płci, w omniseksualności liczy się całe spektrum. Omniseksualna osoba może wejść w relację z partnerem, który identyfikuje się jako heteroseksualny, homoseksualny, biseksualny, aseksualny lub definiuje się w inny sposób. Płeć i orientacja partnera nie stanowią bariery, choć mogą być jednym z czynników, które dana osoba świadomie bierze pod uwagę przy wyborze.

Co oznacza omniseksualność na poziomie doświadczenia?

Dla wielu osób omniseksualnych najbardziej pociągające jest „wnętrze” drugiego człowieka. Na pierwszy plan wysuwają się osobowość, inteligencja, światopogląd, wrażliwość, a cielesność schodzi nieco na dalszy plan. Nie oznacza to braku pociągu fizycznego, tylko jego silne powiązanie z emocjami i relacją.

Omniseksualna osoba może więc powiedzieć: „mogę zakochać się w kimś każdej płci, ale ciągle widzę i czuję, że ta płeć istnieje”. To odróżnia ją od kogoś, kto deklaruje, że płeć partnera jest dla niego całkowicie obojętna. Płeć nie zamyka drzwi do relacji, ale jest świadomie dostrzegana i czasem wpływa na to, kogo dana osoba wybierze.

Jakie cechy często towarzyszą omniseksualizmowi?

W opisach osób identyfikujących się jako omniseksualne często powtarza się kilka wspólnych elementów. Nie tworzą one „listy wymogów”, ale pomagają lepiej zrozumieć, jak wiele z tych osób przeżywa swoje relacje:

Można zauważyć między innymi takie tendencje:

• otwartość na wszystkie płcie i tożsamości płciowe,
• gotowość do budowania związków z osobami o różnych orientacjach,
• silne podkreślanie znaczenia charakteru i osobowości,
• mniejsze skupienie na czysto fizycznych cechach ciała,
• deklarowany brak uprzedzeń wobec odmiennych światopoglądów,
• jasne odcięcie się od dewiacji seksualnych, takich jak pedofilia, zoofilia czy nekrofilia.

Warto podkreślić, że omniseksualizm dotyczy wyłącznie relacji między świadomymi, dojrzałymi osobami dorosłymi. Jakiekolwiek kojarzenie tej orientacji z przestępczymi zachowaniami seksualnymi to krzywdzący mit.

Omniseksualizm opisuje pociąg do ludzi wszystkich płci, ale wyłącznie wtedy, gdy mówimy o dorosłych osobach zdolnych do świadomej zgody.

Na czym polega różnica między omniseksualizmem a panseksualizmem?

Pytanie „omniseksualizm a panseksualizm – czym to się różni?” pojawia się bardzo często, bo obie orientacje opisują pociąg do więcej niż jednej płci. Oba pojęcia odrzucają też sztywny, binarny podział na „kobiety i mężczyzn”. Różnica dotyczy przede wszystkim tego, jak osoba przeżywa i opisuje swoją relację z płcią partnera.

Panseksualizm zwykle rozumiany jest jako pociąg do ludzi niezależnie od płci. Dla wielu osób panseksualnych płeć partnera ma minimalne znaczenie lub jest postrzegana jako zupełnie drugorzędna cecha. W opisach często pojawia się określenie „ślepoty na płeć”, czyli przekonanie, że tożsamość płciowa partnera nie ma żadnego wpływu na pociąg.

Jak omniseksualizm różni się od panseksualizmu?

Osoba omniseksualna także może zakochać się w kimś każdej płci, ale wyraźniej dostrzega tę płeć. Nie traktuje jej jako czegoś nieistotnego. Może np. czuć nieco inny rodzaj pociągu do kobiet, inny do mężczyzn, a jeszcze inny do osób niebinarnych, przy zachowaniu ogólnej otwartości na wszystkie te grupy.

Można więc uprościć tę różnicę w następujący sposób:

W codziennym języku część osób rzeczywiście używa pojęć „omni” i „pan” zamiennie. Dla innych ta subtelna różnica – czy płeć jest tylko dostrzegana, czy właściwie obojętna – bywa bardzo istotna dla poczucia, że nazwa naprawdę oddaje ich doświadczenie.

Omniseksualizm a poliseksualizm

Czy można być otwartym na wiele płci, ale nie na wszystkie? Tutaj pojawia się pojęcie poliseksualizmu. Osoba poliseksualna odczuwa pociąg do kilku różnych tożsamości płciowych, ale nie do całego spektrum. Może np. pociągać ją część mężczyzn i osób niebinarnych, ale nie kobiety.

W odróżnieniu od tego, omniseksualizm obejmuje wszystkie płcie. Nie ma tu z góry wykluczonej kategorii. Otwartość jest pełna, choć oczywiście w praktyce dana osoba nie zakochuje się w każdym człowieku, dokładnie tak jak nikt nie czuje pociągu do wszystkich osób swojej „typowej” płci.

Jak odróżnić omniseksualizm od biseksualizmu?

Biseksualizm przez lata był najczęściej używanym terminem opisującym pociąg do więcej niż jednej płci. Prefiks „bi” oznacza „dwa”, dlatego w klasycznym ujęciu biseksualizm kojarzono głównie z pociągiem do kobiet i mężczyzn. Tak rozumiana definicja wpisywała się w binarne myślenie o płci.

Współczesne ruchy LGBT+ coraz częściej podkreślają, że wiele osób biseksualnych jest otwartych także na osoby niebinarne czy transpłciowe. U nich „bi” oznacza po prostu pociąg do więcej niż jednej płci. Dlatego rozróżnienie między biseksualizmem, panseksualizmem i omniseksualizmem często dotyczy raczej sposobu opisywania własnych doświadczeń niż twardych granic.

Gdzie na spektrum plasuje się omniseksualność?

Jeśli spojrzymy na orientacje psychoseksualne jako ciąg, na którym rozkładają się różne formy pociągu, możemy ustawić obok siebie kilka pojęć. Pozwala to lepiej zobaczyć, czym różnią się drobne niuanse:

W uproszczonym ujęciu można wyróżnić takie punkty na tym spektrum:

1. Heteroseksualizm – pociąg do osób płci przeciwnej,
2. Homoseksualizm – pociąg do osób tej samej płci,
3. Biseksualizm – pociąg do więcej niż jednej płci, najczęściej mówimy o dwóch,
4. Poliseksualizm – pociąg do wielu, lecz nie wszystkich płci,
5. Omniseksualizm – pociąg do osób wszystkich płci z dostrzeganiem różnic,
6. Panseksualizm – pociąg do osób wszystkich płci z niemal całkowitym pominięciem płci.

W tym samym szeregu znajdują się także takie orientacje jak aseksualność (brak lub bardzo małe natężenie pociągu seksualnego) oraz demiseksualność (pociąg pojawia się dopiero po zbudowaniu głębokiej więzi emocjonalnej). Każda z nich opisuje inny sposób przeżywania bliskości.

Omniseksualizm i panseksualizm leżą bardzo blisko siebie na spektrum, ale omniseksualność zakłada wyraźniejsze dostrzeganie płci partnera.

Jak wygląda życie osoby omniseksualnej?

Czy codzienność osoby omniseksualnej mocno różni się od życia kogoś hetero czy homo? W relacjach często jest zaskakująco podobna. Osoba omniseksualna szuka zaufania, czułości, poczucia bezpieczeństwa, spełnienia seksualnego. Różnica kryje się w tym, że potencjalny krąg partnerów jest szerszy pod względem płci i tożsamości.

Dla wielu osób omniseksualnych większym wyzwaniem niż same relacje są reakcje otoczenia. W zależności od tego, z kim akurat są w związku, bywają „czytane” jako heteroseksualne, homoseksualne lub biseksualne. Ich właściwa orientacja bywa więc niewidzialna, co może prowadzić do irytacji i poczucia niezrozumienia.

Jakie mity pojawiają się wokół omniseksualizmu?

Tam, gdzie pojawia się słowo „wszystkie”, łatwo o karykaturalne interpretacje. W mediach społecznościowych i rozmowach prywatnych przewijają się powtarzające się stereotypy, które warto omówić, bo mocno krzywdzą osoby z tą orientacją:

Najczęstsze nieporozumienia wokół omniseksualności to między innymi:

• „omniseksualni mają pociąg do wszystkich ludzi” – w rzeczywistości nikt nie czuje pociągu do każdego, kogo spotyka,
• „omniseksualność to rozwiązłość” – chodzi o zakres możliwych partnerów, a nie liczbę relacji,
• „to tylko moda, a nie faktyczna orientacja” – osoby omniseksualne opisują stały, powtarzający się wzór pociągu,
• „omni obejmuje też przedmioty czy zwierzęta” – to mit, który błędnie łączy orientację z zachowaniami przestępczymi,
• „omniseksualność da się łatwo wytłumaczyć jako biseksualizm” – wiele osób ma potrzebę precyzyjniejszej etykiety, bo lepiej oddaje ich doświadczenie.

Takie mity potrafią wpływać na samoocenę. Osoba, która dopiero odkrywa swoją orientację, może czuć wstyd, lęk przed oceną lub obawę przed odrzuceniem przez rodzinę i znajomych. Z tego powodu coraz częściej mówi się o znaczeniu psychoterapii afirmatywnej, czyli takiej, która wspiera różnorodność orientacji bez prób „naprawiania” klienta.

Flaga omniseksualna i flaga panseksualna – o czym mówią kolory?

Każdy ruch związany z tożsamością ma swoje symbole. Osoby omniseksualne stworzyły własną flagę omniseksualizmu, która pomaga im zaznaczyć swoją obecność na paradach równości, w sieci czy w przestrzeni miejskiej. Ten wizualny znak daje poczucie wspólnoty, szczególnie gdy orientacja bywa słabiej rozpoznawalna niż np. homoseksualność.

Flaga omniseksualna ma pięć poziomych pasów: dwa różowe u góry, pośrodku pas w kolorze granatowo-fioletowym, a niżej dwa pasy w odcieniach błękitu. Interpretacje barw mogą się nieco różnić, ale najczęściej mówi się, że róż odwołuje się do pociągu do kobiet, błękit do mężczyzn, a środkowy pas symbolizuje osoby spoza binarnego podziału płci.

Jak wygląda flaga panseksualna?

Osoby panseksualne także posługują się własnym symbolem. Flaga panseksualna składa się z trzech poziomych pasków: różowego na górze, żółtego w środku oraz niebieskiego na dole. Różowy kolor najczęściej łączy się z pociągiem do kobiet, niebieski – do mężczyzn, a żółty pas w centrum odnosi się do osób niebinarnych i poza binarnym spektrum płciowym.

W obu przypadkach kolor żółty lub centralny pas podkreśla obecność ludzi, którzy nie wpisują się w tradycyjny podział „kobieta–mężczyzna”. To wizualny sposób powiedzenia: „widzę całe spektrum, nie tylko jego dwa skrajne bieguny”.

Flagi panseksualna i omniseksualna są różne graficznie, ale łączy je jedno – symbolizują akceptację osób wszystkich płci.

Jak szukać wsparcia, gdy odkrywasz u siebie omniseksualność?

Moment, w którym ktoś pierwszy raz trafia na słowo „omniseksualizm” i czuje, że opis pasuje do jego doświadczeń, bywa bardzo poruszający. Część osób czuje ulgę, bo wreszcie znajduje nazwę dla swoich uczuć. Inni przeżywają lęk, bo boją się reakcji bliskich lub społeczeństwa. Ten etap nie musi jednak oznaczać samotności.

Warto wtedy sięgnąć po kilka źródeł wsparcia naraz. Dają one różne rodzaje pomocy:

• grupy i organizacje LGBTQ+, które oferują spotkania, webinary i poradnictwo,
• psychoterapeutów prowadzących terapię afirmatywną wobec orientacji nieheteronormatywnych,
• społeczności internetowe, gdzie można zadać pytanie anonimowo,
• literaturę i rzetelne artykuły o orientacjach psychoseksualnych,
• zaufanych przyjaciół, z którymi da się rozmawiać bez obawy przed wyśmianiem.

W rozmowie z terapeutą czy seksuologiem można spokojnie przyjrzeć się własnym doświadczeniom. Czasem ktoś po dłuższym czasie dochodzi do wniosku, że bliżej mu jednak do panseksualizmu czy poliseksualizmu. U innej osoby po miesiącach wątpliwości utrwala się poczucie, że omniseksualność najlepiej oddaje jej przeżycia. Najważniejszy pozostaje komfort osoby, która wybiera daną nazwę dla siebie, a nie dopasowanie się do cudzych oczekiwań czy definicji z podręcznika.